🇩🇪 A1 • نسخه زبان‌آموز • آلمانی با محمدی

Nominativ، Akkusativ und Dativ

توضیح کامل Nominativ، Akkusativ و Dativ همراه با حروف اضافه، ضمایر، افعال کاربردی و ۴۰ تمرین ترکیبی.

مبحث ۱: Nominativ
مبحث ۲: Akkusativ
مبحث ۳: Dativ مقدماتی
تمرین: ۴۰ سؤال
🌿
امید، آرامش و ادامه‌دادن

آرام و باانگیزه ادامه بده

تو از چیزی که فکر می‌کنی قوی‌تری؛ هر قدم کوچکی که امروز برمی‌داری، تو را به رؤیاهایت نزدیک‌تر می‌کند.

به خودت ایمان داشته باش، با لبخند ادامه بده و هیچ‌وقت تسلیم نشو.

📚 واژه‌های پایه

اصطلاحات اصلی

Subjekt و Nominativ

  • Subjekt یعنی فاعل جمله.
  • فاعل معمولاً در حالت Nominativ است.
  • برای پیدا کردن آن می‌پرسیم: Wer? / Was?

Objekt و Akkusativ

  • Objekt یعنی مفعول.
  • مفعول مستقیم معمولاً در حالت Akkusativ است.
  • برای پیدا کردن آن می‌پرسیم: Wen? / Was?
ساختار پایه: Subjekt + Verb + Akkusativobjekt
👤 مبحث اول

Nominativ — فاعل جمله

تعریف

  • Nominativ حالت پایهٔ اسم است.
  • کسی یا چیزی که کار را انجام می‌دهد، معمولاً Nominativ است.
  • فاعل همیشه اولین کلمهٔ جمله نیست.

سؤال‌ها

Wer macht etwas?
Was passiert?

Heute kauft Mohammad einen Laptop.

در این جمله محمد فاعل است، هرچند اولین کلمه نیست.

ضمایر شخصی در Nominativ

ضمیرمعنیمثال
ichمنIch lerne Deutsch.
duتوDu kaufst ein Buch.
erاو، مذکرEr arbeitet heute.
sieاو، مؤنثSie liest eine Zeitung.
esآن، خنثیEs ist neu.
wirماWir lernen zusammen.
ihrشماهاIhr sprecht Deutsch.
sieآن‌هاSie wohnen in Hamburg.
Sieشما، رسمیSie kommen aus Deutschland.
نکته: ضمیر Nominativ نقش فاعل را دارد و فعل بر اساس آن صرف می‌شود: ich bin, du bist, er ist, wir sind.

افعال روتین در جمله‌های Nominativ

افعالی که اغلب فقط فاعل دارند

این افعال معمولاً بدون مفعول مستقیم به کار می‌روند. بنابراین جمله فقط یک فاعل در حالت Nominativ دارد.

فعلمعنیمثال
arbeitenکار کردنMohammad arbeitet.
schlafenخوابیدنDas Kind schläft.
wohnenساکن بودنSara wohnt in Hamburg.
kommenآمدنDer Bus kommt.
gehenرفتنOveis geht nach Hause.
reisenسفر کردنMaryam reist morgen.
schwimmenشنا کردنMahdi schwimmt.
lachenخندیدنDie Schüler lachen.
weinenگریه کردنDas Baby weint.
sitzenنشسته بودنDer Mann sitzt dort.
stehenایستاده بودنDie Frau steht vor der Tür.
liegenقرار داشتن / دراز کشیدنDas Buch liegt auf dem Tisch.

افعال ربطی مهم

بعد از فعل‌های sein, werden, bleiben معمولاً یک مفعول Akkusativ نمی‌آید؛ بخش بعدی، فاعل را معرفی یا توصیف می‌کند و در Nominativ می‌ماند.

Subjekt + sein / werden / bleiben + Nominativ

Mohammad ist ein Lehrer.

Sara wird eine Ärztin.

Oveis bleibt mein Freund.

اشتباه رایج: Er ist einen Lehrer. ❌
Er ist ein Lehrer. ✅
دقت زبانی: اصطلاح «افعال Nominativ» برای آموزش ساده استفاده می‌شود؛ از نظر دقیق دستوری، هر جملهٔ کامل یک فاعل Nominativ دارد. بعضی افعال فقط فاعل می‌خواهند و افعال sein, werden, bleiben علاوه بر فاعل، یک بخش اسمی یا وصفی برای معرفی آن می‌آورند.
🎯 مبحث دوم

Akkusativ — مفعول مستقیم

تعریف

  • Akkusativ شخص یا چیزی است که عمل مستقیماً روی آن انجام می‌شود.
  • برای شخص می‌پرسیم Wen?
  • برای چیز می‌پرسیم Was?

نمونه

Der Mann kauft einen Computer.

Wer? Der Mann → Nominativ

Was? einen Computer → Akkusativ

قانون طلایی: در Akkusativ فقط آرتیکل و ضمیر وابسته به اسم مذکر تغییر می‌کند.

ضمایر شخصی در Akkusativ

NominativAkkusativمعنیمثال
ichmichمن راDer Lehrer fragt mich.
dudichتو راIch sehe dich.
erihnاو را، مذکرWir besuchen ihn.
siesieاو را، مؤنثMohammad kennt sie.
esesآن راIch kaufe es.
wirunsما راDer Lehrer hört uns.
ihreuchشماها راIch rufe euch an.
siesieآن‌ها راWir sehen sie.
SieSieشما را، رسمیIch frage Sie.

مقایسه

Ich sehe Mohammad.

ich فاعل و Nominativ است.

مقایسه

Mohammad sieht mich.

mich مفعول و Akkusativ است.

🧭 تکمیل Akkusativ

حروف اضافه‌ای که همیشه Akkusativ می‌گیرند

قاعدهٔ ساده

بعد از حروف اضافهٔ زیر، اسم یا ضمیر همیشه در حالت Akkusativ می‌آید:

durch · für · gegen · ohne · um

روش حفظ‌کردن: D-F-G-O-U؛ یعنی durch, für, gegen, ohne, um.

تغییر مهم در مذکر

der → den   |   ein → einen

für den Mann

ohne einen Termin

در مؤنث، خنثی و جمع شکل آرتیکل معمولاً مانند Nominativ باقی می‌ماند.

حرف اضافهمعنیمثالترجمه
durchاز میان / از داخلWir gehen durch den Park.ما از میان پارک عبور می‌کنیم.
fürبرایDas Geschenk ist für meinen Bruder.هدیه برای برادرم است.
gegenعلیه / حدودِDer Ball fliegt gegen die Tür.توپ به در برخورد می‌کند.
ohneبدونOveis kommt ohne seinen Schlüssel.اویس بدون کلیدش می‌آید.
umدورِ / در ساعتDie Kinder laufen um den Tisch.بچه‌ها دور میز می‌دوند.
نکته: در عبارت‌های زمانی مانند um acht Uhr نیز um استفاده می‌شود، اما چون بعد از آن اسم بدون آرتیکل آمده، تغییر حالت دیده نمی‌شود.
🤝 مبحث سوم

Dativ — مفعول غیرمستقیم، به چه کسی؟ برای چه کسی؟

تعریف بسیار ساده

  • Dativ اغلب شخصی است که چیزی به او داده، گفته، نشان داده یا برای او انجام می‌شود.
  • برای پیدا کردن آن می‌پرسیم: Wem? یعنی «به چه کسی؟ / برای چه کسی؟»
  • فاعل همچنان Nominativ می‌ماند.

نمونهٔ اصلی

Der Lehrer gibt dem Schüler das Buch.

Wer? der Lehrer → Nominativ

Wem? dem Schüler → Dativ

Was? das Buch → Akkusativ

آرتیکل‌های Dativ

جنسآرتیکل معینآرتیکل نامعینمثال
Maskulindemeinemmit dem Mann / mit einem Mann
Feminindereinerbei der Frau / bei einer Frau
Neutrumdemeinemmit dem Kind / mit einem Kind
Pluralden + n—mit den Kindern
نکتهٔ جمع: در Dativ جمع معمولاً علاوه بر den، به خود اسم هم -n اضافه می‌شود: die Kinder → mit den Kindern. اگر اسم از قبل به -n یا -s ختم شود، معمولاً چیزی اضافه نمی‌کنیم.

ضمایر شخصی Dativ

NominativDativمعنی
ichmirبه من
dudirبه تو
erihmبه او، مذکر
sieihrبه او، مؤنث
esihmبه آن
wirunsبه ما
ihreuchبه شماها
sie / Sieihnen / Ihnenبه آن‌ها / به شما رسمی
🧭 کاربرد روزمره

حروف اضافه‌ای که همیشه Dativ می‌گیرند

بعد از حروف اضافهٔ زیر، کل گروه اسمی همیشه در حالت Dativ قرار می‌گیرد؛ یعنی آرتیکل، ضمیر و در صورت نیاز خودِ اسم نیز شکل داتیو می‌گیرند:

aus · bei · mit · nach · seit · von · zu

مثال: der Bus → mit dem Bus، meine Mutter → bei meiner Mutter، die Kinder → mit den Kindern.

ترتیب حفظ‌کردن: aus – bei – mit – nach – seit – von – zu

حرف اضافهمعنیمثالترجمه
ausاز داخل / اهلِMohammad kommt aus dem Iran.محمد از ایران می‌آید.
beiنزدِ / پیشِ / در محلSara ist bei ihrer Mutter.سارا پیش مادرش است.
mitبا / به‌وسیلهٔWir fahren mit dem Bus.ما با اتوبوس می‌رویم.
nachبه / بعد ازMahdi fährt nach Hamburg.مهدی به هامبورگ می‌رود.
seitاز زمانی تاکنونIch lerne seit einem Jahr Deutsch.یک سال است که آلمانی می‌آموزم.
vonاز طرفِ / ازDas Geschenk ist von meinem Bruder.هدیه از طرف برادرم است.
zuبه سوی شخص یا مکانOveis geht zum Arzt.اویس نزد پزشک می‌رود.

ترکیب‌های مهم

zu + dem = zum

zu + der = zur

von + dem = vom

bei + dem = beim

nach و کشورها

nach Deutschland, nach Hamburg, nach Hause

برای بیشتر شهرها و کشورهایی که آرتیکل ندارند، از nach استفاده می‌کنیم.

in die Schweiz

کشورهای دارای آرتیکل معمولاً با in می‌آیند؛ این موضوع بعداً با Wechselpräpositionen کامل‌تر آموزش داده می‌شود.

افعال کاربردی که Dativ می‌گیرند

فعلمعنیمثالترجمه
helfenکمک‌کردنKannst du mir helfen?می‌توانی به من کمک کنی؟
dankenتشکرکردن ازIch danke dir.از تو تشکر می‌کنم.
gefallenخوش‌آمدنDas T-Shirt gefällt mir.این تی‌شرت مورد پسند من است.
gehörenمتعلق‌بودنDas Handy gehört meinem Bruder.موبایل متعلق به برادرم است.
schmeckenمزه‌دادن / خوشمزه‌بودن برایDie Suppe schmeckt uns.سوپ برای ما خوشمزه است.
passenاندازه یا مناسب‌بودنDie Jacke passt dir gut.کت به تو خوب می‌آید.
antwortenپاسخ‌دادن بهDer Schüler antwortet dem Lehrer.دانش‌آموز به معلم پاسخ می‌دهد.
fehlenکم‌بودن / دلتنگ‌بودن برایDu fehlst mir.دلم برایت تنگ شده است.
افعال دو مفعولی: افعالی مانند geben, zeigen, erklären, schicken, bringen معمولاً شخص را در Dativ و چیزی را در Akkusativ می‌آورند: Ich zeige dem Schüler die Aufgabe.
📊 جدول‌های اصلی

آرتیکل‌ها و ضمایر

آرتیکل معین و نامعین

جنسNominativ معینAkkusativ معینNominativ نامعینAkkusativ نامعین
Maskulinder Mannden Mannein Manneinen Mann
Feminindie Fraudie Fraueine Fraueine Frau
Neutrumdas Kinddas Kindein Kindein Kind
Pluraldie Kinderdie Kinder——

kein و ضمایر ملکی

Nominativ مذکرAkkusativ مذکرمثال
kein Bruderkeinen BruderIch habe keinen Bruder.
mein Vatermeinen VaterIch sehe meinen Vater.
dein Freunddeinen FreundDu besuchst deinen Freund.
sein Sohnseinen SohnEr ruft seinen Sohn an.

ضمایر شخصی

NominativAkkusativمعنی
ichmichمن را
dudichتو را
erihnاو را، مذکر
siesieاو را، مؤنث
esesآن را
wirunsما را
ihreuchشماها را
sie / Siesie / Sieآن‌ها را / شما را
💬 مثال‌های کاربردی

۱۲ جملهٔ مهم

از هر حالت دستوری ۴ جمله: Nominativ، Akkusativ و Dativ.

1Nominativ

Der Mann arbeitet heute.

مرد امروز کار می‌کند.

2Nominativ

Meine Schwester ist Ärztin.

خواهر من پزشک است.

3Nominativ

Das Kind schläft ruhig.

کودک آرام می‌خوابد.

4Nominativ

Heute kommt unser Lehrer.

امروز معلم ما می‌آید.

5Akkusativ

Mohammad repariert den Laptop.

محمد لپ‌تاپ را تعمیر می‌کند.

6Akkusativ

Sara kauft eine Tasche.

سارا یک کیف می‌خرد.

7Akkusativ

Oveis sucht seinen Schlüssel.

اویس دنبال کلیدش می‌گردد.

8Akkusativ

Wir sehen die Kinder.

ما بچه‌ها را می‌بینیم.

9Dativ

Ich fahre mit dem Bus.

من با اتوبوس می‌روم.

10Dativ

Der Lehrer hilft dem Schüler.

معلم به دانش‌آموز کمک می‌کند.

11Dativ

Das Buch gehört meiner Schwester.

کتاب متعلق به خواهر من است.

12Dativ

Wir sprechen mit den Kindern.

ما با بچه‌ها صحبت می‌کنیم.

⭐ افعال کلیدی

افعال رایج با Akkusativ

فعلمعنیمثال
habenداشتنIch habe einen Bruder.
brauchenنیاز داشتنWir brauchen ein Auto.
kaufenخریدنSara kauft eine Tasche.
sehenدیدنIch sehe den Mann.
hörenشنیدنIch höre dich.
findenپیدا کردنEr findet den Schlüssel.
suchenجست‌وجو کردنMahdi sucht seinen Pass.
kennenشناختنKennst du ihn?
besuchenملاقات کردنWir besuchen unsere Mutter.
fragenپرسیدنDer Lehrer fragt den Schüler.
essenخوردنDas Kind isst einen Apfel.
trinkenنوشیدنSie trinkt den Kaffee.
lesenخواندنIch lese das Buch.
schreibenنوشتنEr schreibt eine E-Mail.
nehmenبرداشتنIch nehme den Bus.
هر فعل الزاماً Akkusativ نمی‌گیرد. افعالی مثل schlafen, kommen, arbeiten می‌توانند بدون مفعول مستقیم بیایند.
⚠️ نکته‌های مهم

اشتباه‌های رایج

مذکر در Akkusativ

Ich sehe der Mann. ❌

Ich sehe den Mann. ✅

Ich habe ein Bruder. ❌

Ich habe einen Bruder. ✅

بعد از sein

Er ist einen Lehrer. ❌

Er ist ein Lehrer. ✅

بعد از sein معمولاً دو طرف جمله در Nominativ هستند.

فاعل همیشه اول نیست

Heute sehe ich meinen Bruder.

Heute زمان است؛ ich فاعل است.

مؤنث، خنثی و جمع

die Frau → die Frau

das Kind → das Kind

die Kinder → die Kinder

در Akkusativ تغییر نمی‌کنند.

👨‍🏫 راهنمای تدریس

راهنمای کامل استاد برای اجرای درس

هدف‌های آموزشی

  • زبان‌آموز بتواند فاعل را با Wer? / Was? پیدا کند.
  • زبان‌آموز بتواند مفعول مستقیم را با Wen? / Was? تشخیص دهد.
  • تغییرهای مذکر در Akkusativ را بدون مکث به کار ببرد: der → den، ein → einen.
  • ضمایر Akkusativ را در جمله‌های روزمره درست استفاده کند.
  • بداند بعد از sein معمولاً Nominativ می‌آید، نه Akkusativ.

ترتیب پیشنهادی کلاس

  1. تشخیص انجام‌دهندهٔ کار با مثال‌های ساده.
  2. مقایسهٔ مستقیم der Mann / den Mann.
  3. تمرین شفاهی با Wer? Wen? Was?.
  4. آرتیکل‌ها، kein و ضمایر ملکی.
  5. ضمایر شخصی Akkusativ و افعال پرکاربرد.
  6. تقسیم ۴۰ تمرین میان زبان‌آموزان و اصلاح گروهی.

پرسش‌های کلیدی استاد

  • Wer macht die Handlung?
  • Wen oder was betrifft die Handlung direkt?
  • اسم چه جنسیتی دارد و آرتیکل آن در Akkusativ چه تغییری می‌کند؟
  • آیا فعل اصلاً مفعول Akkusativ می‌گیرد؟

اشتباه‌هایی که باید فوراً اصلاح شوند

  • Ich sehe der Mann. ❌ → Ich sehe den Mann. ✅
  • Ich habe ein Bruder. ❌ → Ich habe einen Bruder. ✅
  • Er ist einen Lehrer. ❌ → Er ist ein Lehrer. ✅
  • فاعل همیشه اولین کلمهٔ جمله نیست؛ نقش دستوری را با سؤال پیدا می‌کنیم.
نکتهٔ مهم: قبل از دیدن جواب، خودت سعی کن اول فاعل، بعد فعل و در پایان مفعول را پیدا کنی و دلیل انتخاب آرتیکل را توضیح بدهی.
🧠 قبل از تمرین‌ها

تست حفظیات افعال

ابتدا معنی هر فعل را در ذهن یا با صدای بلند بگو؛ سپس برای کنترل، روی «نمایش معنی» بزن.

1. arbeiten
کار کردن
Mohammad arbeitet heute.
2. schlafen
خوابیدن
Das Kind schläft.
3. wohnen
ساکن بودن
Sara wohnt in Hamburg.
4. kommen
آمدن
Der Bus kommt.
5. gehen
رفتن
Mahdi geht nach Hause.
6. reisen
سفر کردن
Wir reisen morgen.
7. schwimmen
شنا کردن
Oveis schwimmt gern.
8. lachen
خندیدن
Die Kinder lachen.
9. sitzen
نشستن
Der Mann sitzt hier.
10. stehen
ایستادن
Die Frau steht dort.
11. sein
بودن
Er ist ein Lehrer.
12. werden
شدن
Sie wird Ärztin.
13. bleiben
ماندن
Mohammad bleibt ruhig.
14. haben
داشتن
Ich habe einen Bruder.
15. brauchen
نیاز داشتن
Wir brauchen ein Auto.
16. kaufen
خریدن
Sara kauft eine Tasche.
17. sehen
دیدن
Ich sehe den Mann.
18. hören
شنیدن
Ich höre dich.
19. finden
پیدا کردن
Er findet den Schlüssel.
20. suchen
جست‌وجو کردن
Mahdi sucht seinen Pass.
21. kennen
شناختن
Kennst du ihn?
22. besuchen
ملاقات کردن
Wir besuchen unsere Mutter.
23. fragen
پرسیدن
Der Lehrer fragt den Schüler.
24. essen
خوردن
Das Kind isst einen Apfel.
25. trinken
نوشیدن
Sie trinkt einen Kaffee.
26. helfen
کمک کردن
Ich helfe meinem Bruder.
27. danken
تشکر کردن
Wir danken der Lehrerin.
28. gefallen
خوش آمدن
Das Buch gefällt mir.
29. gehören
متعلق بودن
Das Handy gehört ihm.
30. schmecken
مزه دادن
Die Suppe schmeckt uns.
31. passen
اندازه یا مناسب بودن
Die Jacke passt dir.
32. antworten
پاسخ دادن
Sara antwortet dem Lehrer.
33. fehlen
کمبود داشتن / غایب بودن
Du fehlst mir.
✍️ بخش اول

نوشتاری — ۱۰ سؤال

آرتیکل یا ضمیر درست را در Nominativ، Akkusativ یا Dativ بنویس.

1جای خالی را کامل کن

Mann kauft Computer.

جواب درست: Der / einen
2جای خالی را کامل کن

Ich sehe Frau.

جواب درست: die
3جای خالی را کامل کن

Sara hat Bruder.

جواب درست: einen
4جای خالی را کامل کن

Wir brauchen Auto.

جواب درست: ein
5جای خالی را کامل کن

Der Lehrer fragt Schüler.

جواب درست: den
6جای خالی را کامل کن

Oveis besucht Freund.

جواب درست: seinen
7جای خالی را کامل کن

Das ist Lehrer.

جواب درست: ein
8جای خالی را کامل کن

Ich habe Schwester.

جواب درست: eine
9جای خالی را کامل کن

Heute kauft Mohammad Tisch.

جواب درست: einen
10جای خالی را کامل کن

Die Kinder sehen Hund.

جواب درست: den
🎧 بخش دوم

شنیداری — ۱۰ سؤال

به جمله‌ها گوش بده و به Nominativ، Akkusativ و Dativ توجه کن.

1تمرین شنیداری
جواب درست: Der Mann kauft einen Computer.
2تمرین شنیداری
جواب درست: Sara besucht ihre Freundin.
3تمرین شنیداری
جواب درست: Ich sehe den Lehrer.
4تمرین شنیداری
جواب درست: Das Kind trinkt die Milch.
5تمرین شنیداری
جواب درست: Oveis sucht seinen Schlüssel.
6تمرین شنیداری
جواب درست: Wir brauchen ein Auto.
7تمرین شنیداری
جواب درست: Die Frau liest das Buch.
8تمرین شنیداری
جواب درست: Mohammad repariert den Laptop.
9تمرین شنیداری
جواب درست: Heute kauft Mahdi einen Tisch.
10تمرین شنیداری
جواب درست: Der Hund sieht den Mann.
🧩 بخش سوم

ترتیب‌بندی — ۱۰ سؤال

1کلمات را مرتب کن
جواب پیشنهادی: kauft Mohammad einen Laptop.
2کلمات را مرتب کن
جواب پیشنهادی: die Frau liest ein Buch.
3کلمات را مرتب کن
جواب پیشنهادی: den Lehrer der Schüler fragt.
4کلمات را مرتب کن
جواب پیشنهادی: heute Oveis seinen Bruder besucht.
5کلمات را مرتب کن
جواب پیشنهادی: das Kind die Milch trinkt.
6کلمات را مرتب کن
جواب پیشنهادی: einen Computer ich brauche.
7کلمات را مرتب کن
جواب پیشنهادی: sieht der Hund den Mann.
8کلمات را مرتب کن
جواب پیشنهادی: meine Mutter das Essen kocht.
9کلمات را مرتب کن
جواب پیشنهادی: ein Lehrer Mohammad ist.
10کلمات را مرتب کن
جواب پیشنهادی: die Kinder wir sehen.
✅ بخش چهارم

انتخابی — ۱۰ سؤال

1کدام جمله درست است؟
جواب درست: Ich sehe den Mann.
2کدام جمله درست است؟
جواب درست: Ich habe einen Bruder.
3بعد از sein کدام درست است؟
جواب درست: Er ist ein Lehrer.
4Akkusativ مذکرِ der چیست؟
جواب درست: den
5Akkusativ مذکرِ ein چیست؟
جواب درست: einen
6ضمیر Akkusativ برای ich چیست؟
جواب درست: mich
7ضمیر Akkusativ برای du چیست؟
جواب درست: dich
8ضمیر Akkusativ برای er چیست؟
جواب درست: ihn
9در «Heute sehe ich meinen Bruder» فاعل کدام است؟
جواب درست: ich
10در «Der Hund sieht den Mann» مفعول کدام است؟
جواب درست: den Mann
پیشرفت: ۰٪
📤 پایان تمرین

ثبت و ارسال برای استاد

حداکثر ۳ تصویر و یک PDF؛ هر فایل حداکثر ۳ مگابایت. هر زبان‌آموز حداکثر ۲ بار می‌تواند گزارش خود را آماده کند.